Klimaat en gezondheid > Hooikoorts
Steeds meer mensen hebben last van hooikoorts. Hooikoorts is een seizoensgebonden overgevoeligheidsreactie, vooral van het neusslijmvlies. De overgevoeligheid voor stuifmeel ontstaat doordat het afweermechanisme van het lichaam in de war is. Bij mensen met hooikoorts valt het afweermechanisme niet alleen schadelijke indringers aan, maar ook stoffen die normaal gesproken onschadelijk zijn, zoals pollen van sommige bomen, grassen en planten. De symptomen waar hooikoortspatiënten last van krijgen vallen samen met de periodieke aanwezigheid van stuifmeelkorrels (pollen) van verschillende plantensoorten die hun pollen via de lucht verspreiden, in plaats van via bijen.
Pollen?
Pollen zijn voortplantingscellen van planten, bomen en grassen. Ze bestaan uit microscopisch kleine korreltjes die zich ontwikkelen in
de meeldraden van bloemen, grassen, struiken en bomen. Soms zijn ze zo licht dat ze door de lucht kunnen zweven. De meeste pollenkorreltjes meten tussen
10 en 30 micron (één micron is het duizendste van één millimeter).
Om zich voort te kunnen planten, moeten deze pollen
verspreid worden. Bij een aantal planten en bomen nemen insecten deze pollen mee, andere bomen en planten zijn echter aangewezen op de wind. Deze
'windbestuivende' planten, grassen en bomen zijn de belangrijkste veroorzakers van hooikoorts. Tijdens de bloeiperiode - en dan met name op warme en
winderige dagen - kunnen er miljoenen van deze pollen in de lucht zijn. Mensen die overgevoelig zijn voor pollen kunnen op deze dagen last krijgen van
hooikoorts.
In de pollen van deze plantensoorten zitten stoffen, bijvoorbeeld sommige eiwitten, waar men allergisch voor kan raken. Wanneer mensen met veel van deze 'allergenen' in aanraking komen, kan hun immuunsysteem dit als een gevaarlijke stof gaan zien, ook al zijn ze soms vrij onschuldig. Het lichaam onthoudt dit en zal een volgende keer dat het het allergeen tegenkomt snel en heftig reageren. De patiënt is dan overgevoelig (allergisch) geraakt voor deze stof. Bij hernieuwd contact laten de 'mestcellen', het geheugen van het immuunsysteem, in korte tijd grote hoeveelheden 'histamine' los. Dit is een soort boodschapperstofje dat andere cellen laat reageren. In het geval van hooikoorts zorgt deze reactie voor klachten als niezen, loopneus en verstopte neus. Vaak gaan deze klachten vergezeld van jeukende ogen, keel en oren. Helaas is de diagnose van hooikoorts is niet eenduidig te stellen, doordat over de criteria geen algemene overeenstemming bestaat.
Welke planten veroorzaken hooikoorts?
Er zijn drie groepen van planten geïdentificeerd die allergeen stuifmeel kunnen produceren:
Bomen: met name berk (Betula pendula), els (Alnus glutinosa) en hazelaar (Corylus avellana)-
Grassen: allerlei soorten, zoals Engels raaigras (Lolium perenne), het meest voorkomende gras in Nederland, kropaar (Dactylis glomerata) en timoteegras
(Phleum pratense)
-
Kruiden: zoals bijvoet (alsem, Artemisia sp.), zuring (Rumex sp.) en weegbree (Plantago sp.)
Een aantal van deze soorten kunnen reusachtige hoeveelheden stuifmeel produceren, waardoor bijvoorbeeld de concentratie van berkenpollen in de atmosfeer kan oplopen tot meer dan 2.000 stuifmeelkorrels per kubieke meter lucht.